Vì sao website bán hàng đa cấp liên tiếp lừa đảo được nhiều người tham gia?

 

Với chiêu thức lừa đảo không mới nhưng các công ty bán hàng đa cấp qua sàn thương mại điện tử liên tục “dụ dỗ”, lừa đảo được người tiêu dùng. Trách nhiệm từ cơ quan quản lý hay vì người dân không tỉnh táo.

Báo Tuổi Trẻ vừa đưa tin Công an tỉnh Bình Dương bắt tạm giam lãnh đạo Công ty cổ phần thương mại Tây Thanh để điều tra vì có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt 800 triệu đồng thông qua website bán hàng đa cấp đã khiến dư luận xã hội một lần nữa lại xôn xao về các hình thức lừa đảo bán hàng đa cấp qua mạng.

Cũng mới tháng 4/2014, báo Thanh niên đưa tin Công an TP.HCM thông báo tìm bị hại liên quan đến đường dây lừa bán hàng đa cấp qua sàn thương mại điện tử, chiếm đoạt cả chục tỉ đồng.

Thủ đoạn của các vụ việc lừa đảo này cơ bản khá giống nhau: Các công ty thành lập website bán hàng đa cấp. Sau đó chào mời những người muốn trở thành thành viên của các trang này, bằng việc cấp một mã số, một món hàng, hoặc một gian hàng có giá 2 – 3 triệu đồng. Những thành viên này tiếp tục lôi kéo những người khác tham gia mua gian hàng. Người trước sẽ được hưởng hoa hồng từ đường dây lôi kéo người sau tham gia.

Vì sao báo chí truyền thông đã đưa tin về nhiều vụ lừa đảo bằng website bán hàng đa cấp, tận dụng thương mại điện tử để chiếm đoạt tiền mà nhiều người dân vẫn mắc phải?

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, Thạc sĩ - Luật sư: Ngô Văn Hiệp - Văn phòng Luật sư Hiệp và Liên danh cho rằng có nhiều lý do khiến người dân dễ rơi vào “bẫy”.

Thứ nhất, là do thời gian gần đây kinh tế khó khăn, nên nhiều người muốn thông qua việc làm “chân rết” cho các đơn vị bán hàng đa cấp để kiếm tiền mưu sinh.

Thứ hai, các đơn vị bán hàng đa cấp tung ra các chiêu quảng cáo, giới thiệu nghe “mùi mẫn” để đánh vào tâm lí hám lợi, lòng tham của người dân. Đó là tâm lí làm ít, kiếm được tiền nhiều, bỏ tiền ít, lợi nhuận cao thông qua việc giới thiệu người tiếp theo mua hàng để được trích hoa hồng, giới thiệu càng nhiều người, hoa hồng càng lớn.

Thứ ba, một bộ phận người dân vì hám lợi trước mắt do đó đã tê liệt ý chí trước khoản lợi nhuận lớn được một số đơn vị bán hàng đa cấp đưa ra “mồi chài” vì vậy người dân đã không nhận thức đúng, đầy đủ, bản chất bất minh của một số đơn vị bán hàng đa cấp và đã tự nguyện làm chân rết cho họ. 

Thứ tư, cá biệt một số người dân hiểu được điều đó, nhưng cố tình tiếp tay cho một số đơn vị bán hàng đa cấp để trục lợi cá nhân trái pháp luật.      

Về việc quản lí hoạt động bán hàng đa cấp, luật sư Ngô Văn Hiệp cho biết: Nhà nước ta thừa nhận tính hợp pháp của hoạt động bán hàng đa cấp tại Nghị định số 110/2005/NĐ-CP ngày 24/08/2005 của Chính phủ về quản lý đối với hoạt động bán hàng đa cấp và Thông tư số 19/2005/TT-BTM của Bộ Thương mại ngày 08/11/2005 hướng dẫn một số nội dung của Nghị định 110/2005/NĐ-CP; nghị định số 42/2014/NĐ-CP ngày 14/5/2014 về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp. 

Tuy nhiên, để được kinh doanh bán hàng đa cấp thì phải được cấp phép khi thỏa mãn các điều kiện luật định. Vụ việc “Công ty Tây Thanh chưa được cấp phép bán hàng đa cấp, các website nói trên cũng chưa được cơ quan chức năng công nhận”, đã cho thấy có dấu hiệu kinh doanh trái pháp luật. 

Trong trường hợp này, trách nhiệm của các cơ quan quản lý là khá mờ nhạt vì họ chưa cấp phép cho Công ty Tây Thanh. Có chăng, đó chỉ là trách nhiệm thanh tra, kiểm tra các đơn vị kinh doanh để phát hiện đơn vị nào kinh doanh trái phép. 

Luật sư Lê Văn Thiên, Phó Giám đốc Công ty Luật Thái An cũng cho rằng: Cơ quan quản lý nhà nước chỉ có thể tiến hành các biện pháp để hạn chế loại tội phạm này. Do vậy người dân cần tỉnh táo, sáng suốt để tránh bị lôi kéo vào những mô hình “sinh lợi phi pháp”.

Trước khi  tham gia vào mô hình của một đơn vị kinh doanh, một sàn giao dịch thương mại điện tử nào đó, cần tìm hiểu tính pháp lý và uy tín của các đơn vị này như kiểm tra về giấy phép kinh doanh các ngành nghề và mặt hàng như lời quảng cáo, giới thiệu.

Mọi người cũng không nên chạy theo số đông với mong muốn kiếm lợi nhuận nhanh và dễ dàng mà cần tìm hiểu kỹ càng về lĩnh vực bán hàng đa cấp khi có định tham gia để tránh rơi vào các “bẫy” lừa đảo.

Trang Nhung

Sập bẫy bán hàng đa cấp

 

Do hoàn cảnh khó khăn, nhiều sinh viên nữ phải kiếm việc làm thêm để có tiền trang trải cuộc sống. Không ít người sập bẫy công ty bán hàng đa cấp “dởm”, lâm cảnh nợ đầm đìa vì bị dụ vay tiền của các tiệm cầm đồ.

Cả tin

Nguyễn Thị Hoài (SN 1993), quê ở Kỳ Anh, Hà Tĩnh hiện đang là sinh viên trường Đại học KHXH&NV Hà Nội (thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội) làm nhân viên phục vụ quán bi-a được hơn 4 tháng. Ngày bận học nên Hoài chọn làm ca tối từ 7 giờ tối đến 7h sáng hôm sau với mức lương 10 nghìn đồng/giờ. “Vì tham gia công ty đa cấp nên chịu cảnh nợ nần. Giờ, phải làm thêm vào ban đêm để kiếm tiền trả nợ cho chủ hiệu cầm đồ”, Hoài nghẹn ngào.

Hoài sinh ra trong một gia đình đông anh em, bố mẹ làm nông. Để có tiền chu cấp cho con ở Hà Nội, gia đình phải thường xuyên vay mượn. Vì thương bố mẹ, ngay từ năm học đầu tiên, Hoài đã chủ động kiếm việc làm thêm (gia sư tiếng Anh). Hoài kể, bắt đầu từ giữa năm 2014, được một người bạn rủ kinh doanh, có thể thu lợi nhuận cao và được làm việc trong môi trường năng động. Hoài được bạn đưa tới Văn phòng World - Nets Việt Nam (sau đây viết tắt là công ty).

Tại đây, Hoài được nhân viên công ty thuyết trình về công việc kinh doanh. Người tham gia được hưởng nhiều lợi ích từ công ty và có thêm hoa hồng. “Tham gia buổi nói chuyện hôm đó, có nhiều người tự nhận mình là bác sỹ, giáo viên… và cho biết khi tham gia bán hàng đa cấp cho thu nhập cao nên bỏ việc để kinh doanh. Lúc đó, mọi nghi ngờ của mình tan biến, sau mới biết là lừa đảo”, Hoài búc xúc kể.

Khi mới vào công ty, Hoài phải đóng 180 nghìn đồng tiền làm thẻ và lệ phí. Để trở thành nhà phân phối, Hoài phải đóng 5,6 triệu đồng theo học mảng khởi nghiệp. Khi Hoài nói không có tiền, một nhân viên công ty đưa tới một cửa hiệu cầm đồ cắm chứng minh nhân dân (CMND), thẻ sinh viên (TSV) vay 6 triệu đồng (lãi suất 5 nghìn đồng/1 triệu đồng/ngày).

Sau khi vay, Hoài nộp hết tiền cho công ty. Sau đó, bên công ty bảo Hoài nộp thêm 18 triệu đồng làm “gói chuyên nghiệp”, có thể mua sản phẩm “ưu đãi” mang về kinh doanh. Không có tiền, Hoài được người của công ty dẫn đi và bảo lãnh vay thêm 18 triệu đồng với lãi suất tương tự.

Thực tế, Hoài không phải là nạn nhân duy nhất của hệ thống bán hàng đa cấp của World - Nets Việt Nam. Tống Thị Nhung (SN 1993) quê Thái Bình, sinh viên trường Đại học KHXH&NV Hà Nội cũng rơi vào “cạm bẫy” đa cấp. Hằng đêm, Nhung phải làm thêm ở quán bi-a để trả nợ. Nhung cho biết, trước cô với Hoài cùng tham gia vào World- Nets Việt Nam.

Nghe những lời giới thiệu về tương lai tươi sáng, về những khoản thu nhập hàng chục triệu đồng/tháng nên đồng ý tham gia. Không có tiền, Nhung được người của công ty đem đến hiệu cầm đồ để cầm cắm TSV, CMND để vay 18 triệu đồng.

Sau khi nộp tiền, Nhung cũng được công ty cấp những mặt hàng thực phẩm chức năng có giá cao ngất ngưởng để mang bán ra thị trường. Ngoài “chiêu bài” mời chào bán sản phẩm, công ty còn khuyến khích mời thêm nhiều người khác cùng tham dự hội thảo và các khóa học.

Người dân địa phương cho biết Cty TNHH World - Nets Việt Nam không hoạt động từ nhiều tháng nay. Ảnh: Quang Lộc.

Nợ nần

Tống Thị Nhung kể, do không có khả năng trả nợ tiền gốc và lãi cho cửa hàng cầm đồ, đã phải cầu cứu bố mẹ ở quê. “Khi thu vén được tiền trả nợ, số tiền lãi đã gần gấp đôi tiền vay, nên chỉ trả được 2/3”, mắt đỏ hoe Nhung kể.

Còn Hoài, làm việc được hơn 10 ngày mới biết đang làm cho một mạng đa cấp. Dù vậy, vì gia đình nghèo, bố thường xuyên đau ốm, Hoài quyết định “đâm lao, theo lao”. Hy vọng có thể thu hồi được số tiền đã bỏ ra. Nhưng đó là một quyết định sai lầm. “Thời gian đó, ngày nào mình cũng khóc. Vì áp lực nên không có thời gian để học. Đang học giỏi xuống yếu, bị bạn bè xa lánh. Những đối tượng cầm đồ suốt ngày gọi điện đe dọa. Nhiều lần mình đã nghĩ đến việc tự sát.

Thậm chí đã mua lượng lớn thuốc ngủ…”, Hoài kể. Số tiền cầm cố từ 18 triệu đồng đã “lãi mẹ đẻ lãi con” thành 27 triệu. Không có tiền, Hoài bị chủ tiệm cầm đồ đánh đập. Cuối năm 2014, Hoài bỏ học hai tháng sang Bắc Ninh làm công nhân. Để nhận mức lương 6 triệu đồng/tháng, Hoài phải làm việc ngày 12 tiếng. Bị bệnh tim từ nhỏ nên Hoài nhiều lần ngất khi đang làm việc.

Hoài cho biết, khi tham gia bán hàng đa cấp, các sinh viên nữ thường phải cầm cố CMND, TSV để vay nặng lãi nên phải gánh nợ lên tới 50-60 triệu đồng. Không còn lựa chọn, một số người phải làm tiếp rượu ở quán bar, karaoke...

Tỉnh táo khi chọn việc

Đó là lời khuyên của PGS.TS Trần Thu Hương, Phó Chủ nhiệm khoa Tâm lý, Đại học KHXH&NV Hà Nội (Đại học Quốc gia Hà Nội) dành cho các bạn trẻ để không bị “sập bẫy” các công ty bán hàng đa cấp. Theo bà Hương, không chỉ các bạn trẻ mà nhiều người đã có công việc ổn định vẫn tham gia các công ty đa cấp.

Vì họ nghĩ chỉ cần tìm thấy mạng lưới của mình, mời người tham gia là có thể thu được lợi nhuận và làm giàu nhanh chóng. “Khi các bạn trẻ được tham gia hội nghị, hội thảo của công ty đa cấp, họ sẽ vào một trung tâm “nội bất xuất, ngoại bất nhập”, không được sử dụng điện thoại, nên các bạn không có thông tin từ bên trong đến bên ngoài.

Gần như trong trạng thái bị thôi miên, xong buổi họp cảm thấy như mình đã tìm ra con đường đổi đời, từ đó quyết định ký kết, cầm cố giấy tờ để kinh doanh”, bà Hương nói.

Để tìm hiểu thông tin cũng như hoạt động của Cty World - Nets Việt Nam, PV Tiền Phong đã gọi điện thoại đến số máy (do sinh viên cung cấp) nhưng không liên lạc được. Theo địa chỉ cung cấp, phóng viên tìm đến trụ sở công ty này trên đường Trần Kim Xuyến (số 9 H1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Cầu giấy, Hà Nội). Theo quan sát, tòa nhà hiện trống không, không một biển hiệu và người vào ra.

Anh Nguyễn Văn Tài, chủ cửa hàng gò hàn, đối diện cổng trụ sở của Công ty World - Nets Việt Nam cho biết đã chứng kiến nhiều vụ bố mẹ, sinh viên từ các vùng quê lên đây khóc lóc, đòi lại tiền từ công ty. “Nghe người ta bảo, đây là công ty đa cấp, nhiều sinh viên ra đây đi học tham gia công ty nợ nần nhiều lắm”, anh Tài nói.

Là hộ dân sống cạnh trụ sở công ty, chị Đào Thị Huyền  cho biết, nhiều trường hợp nữ sinh đến công ty khóc lóc, bảo công ty lừa đảo này nọ, đòi lại tiền nhưng đều không được. “Có lần, tôi lại thấy có những đám thanh niên, dân xã hội kéo đến đông lắm, thuê hẳn cả đoàn taxi đến đòi lại tiền. Từ hôm Tết đến nay thấy công ty không hoạt động nữa”, chị Huyền nói.

Theo trung tá Trần Văn Thuần, cảnh sát khu vực phường Yên Hòa, Cty World - Nets Việt Nam đóng cửa không hoạt động được hơn 5 tháng nay. Theo trung tá Thuần, trước đây công ty này hoạt động sôi nổi. Về vấn đề công ty này có lừa đảo sinh viên hay không, chúng tôi không nắm được thông tin, chỉ biết đó là công ty đa cấp. “Lý do là chúng tôi chưa nhận được đơn thư tố cáo công ty này lừa đảo của người bị hại cũng như tình trạng công ty gây rối trật tự trên địa bàn phường”, trung tá Thuần nói.

Tiền Phong

Diệt đa cấp bất chính: Phạt thật nặng!

 

Xử lý không triệt để đa cấp bất chính sẽ dẫn đến tình trạng “chặt đầu này lại mọc đầu khác”.

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, TS Nguyễn Ngọc Sơn, Trưởng khoa Luật ĐH Tôn Đức Thắng, cho rằng, Việt Nam cần phải nhanh chóng rà soát lại, làm rõ tên và nội hàm các hành vi kinh doanh đa cấp bất chính. Những điều nào không còn phù hợp nữa thì nên mạnh dạn bỏ đi.

Trục lợi từ những kẽ hở pháp luật

- Theo Tiến sĩ, vì sao hiện tượng biến tướng của bán hàng đa cấp lại có điều kiện để phát sinh ngày một nhiều?

- Cách đây 10 năm, ngay từ khi Luật Cạnh tranh được ban hành và chính thức có hiệu lực, các hiện tượng biến tướng trong kinh doanh đa cấp đã xuất hiện. Chúng ta cũng đã tham khảo xây dựng điều luật quản lý kinh doanh đa cấp theo mô hình của nước ngoài nhưng chưa thể lường trước hết những hình thức biến tướng mới ở Việt Nam.

Hiện nay chúng ta vẫn chưa xử lý mạnh tay và đến nơi đến chốn các hình thức kinh doanh đa cấp bất chính. Việc quản lý kinh doanh đa cấp có thể chia làm hai giai đoạn là đăng ký hoạt động và xử lý vi phạm. Đối với giai đoạn đầu tiên là cho đăng ký hay không cho đăng ký bán hàng đa cấp, Việt Nam đã và đang làm rất tốt. Tuy nhiên, khi nói đến các cơ chế phát hiện và xử lý vi phạm, phía Việt Nam vẫn chưa đủ mạnh tay.

Hiện tại cơ chế kiểm tra hoạt động kinh doanh đa cấp vẫn còn theo phương thức truyền thống là lấy thông tin và phải thông báo trước cho doanh nghiệp (DN) khi tiến hành kiểm tra; không thể áp dụng phương pháp kiểm tra đột xuất. Trong khi đó, các DN đa cấp hiện nay đủ thông minh để trục lợi từ những kẽ hở của pháp luật.

Tính đặc thù trong kinh doanh đa cấp cũng khiến cơ chế phát hiện và xử lý như hiện nay gặp phải nhiều khó khăn. Người tham gia hoạt động đa cấp mang tính chất độc lập so với DN. DN có thể dễ dàng cho phép họ tham gia vào mô hình với tư cách cá nhân, chỉ như một người cộng tác với DN.

Vì vậy khi người tham gia vào mô hình kinh doanh đa cấp có hành vi bất chính như đưa thông tin gian dối để thành lập mạng lưới cấp dưới, bán các sản phẩm kém chất lượng, lừa khách hàng… thì DN kinh doanh đa cấp vẫn có thể phủi sạch trách nhiệm và đổ lỗi lên người tham gia. Trước khả năng sinh lợi cao thông qua kinh doanh đa cấp, những toan tính bất chính luôn nhanh chóng phát sinh và tạo ra các hình thức mới để thỏa lòng tham về thu nhập.

Global Online Systems Inc (GOLS) - công ty kinh doanh đa cấp sản phẩm của Herbalife tại Vancouver (Canada) - từng bị tố cáo kinh doanh bất chính và bị phạt 150.000 USD. (Ảnh minh họa).

Rút giấy phép chưa ăn thua gì

- Tiến sĩ có thể chia sẻ luật pháp của một số quốc gia tiêu biểu quản lý vấn đề đa cấp như thế nào để có thể tránh được những hiện tượng biến tướng như tại Việt Nam hiện nay?

- Cơ chế quản lý kinh doanh đa cấp tại Việt Nam chủ yếu kế thừa từ khu vực Bắc Mỹ mà chủ yếu là Canada. Ở nước ngoài vẫn tồn tại hình thức kinh doanh đa cấp bất chính nhưng cơ chế thi hành xử lý vi phạm mạnh hơn Việt Nam.

Cơ quan chuyên trách thực sự có quyền lực giúp phát hiện và xử lý các đối tượng kinh doanh đa cấp trái pháp luật. Họ có khả năng phối hợp với lực lượng cảnh sát kinh tế tiến hành những cuộc điều tra đột xuất bất ngờ khiến các DN bất chính không kịp trở tay che đậy dấu vết sai phạm. Quan trọng hơn hết, các cơ quan xử lý có thể đưa ra mức tiền phạt đủ mạnh để gây thiệt hại về kinh tế đủ lớn buộc DN phải đóng cửa ngưng hoạt động.

Trong khi đó tại Việt Nam, nếu chưa đủ nghiêm trọng để truy tố trách nhiệm hình sự, cơ quan quản lý chỉ có thể ra quyết định rút giấy phép kinh doanh đa cấp. Điều này thật sự không đủ mạnh tay để buộc DN có hành vi bất chính phải dừng hoạt động. DN sau khi bị rút giấy phép vẫn có thể dễ dàng đăng ký lại với một danh tính khác. Cách xử lý còn có phần nhẹ tay này tạo nên tình thế “chặt đầu này lại mọc đầu khác” đối với các DN kinh doanh đa cấp vi phạm pháp luật.

Một điểm khác biệt nữa là các quốc gia Bắc Mỹ có các cơ chế bảo vệ người tiêu dùng chặt chẽ hơn tại Việt Nam. Các quốc gia này có yêu cầu kỹ thuật cao đối với sản phẩm được phép bán trên thị trường. Các loại hàng giả, hàng kém chất lượng có các thông tin sai lệch khó có thể tồn tại. Do đó DN kinh doanh đa cấp khó lừa dối khách hàng.

Một đợt truy quét các thành viên bán hàng đa cấp tại Côn Minh, Trung Quốc vào tháng 5/2015. Nguồn: Wangyi (Ảnh minh họa).

- Việt Nam cần phải có những chỉnh sửa như thế nào để có thể quản lý tốt hơn hoạt động kinh doanh đa cấp, hạn chế những hình thức biến tướng gây hại cho người dân?

- Cùng theo đó, cơ quan quản lý cần phải đẩy mạnh việc thắt chặt quản lý về chất lượng sản phẩm trên thị trường, bảo vệ người tiêu dùng để ngăn chặn các DN đa cấp bán hàng hóa kém chất lượng lừa đảo người tiêu dùng.

Việt Nam cần nhanh chóng xây dựng một hệ thống điều tra bán hàng đa cấp thật sự mạnh tay. Trong đó, cơ quan chuyên trách không chỉ làm tốt trong việc buộc DN đăng ký bán hàng đa cấp mà còn phải có khả năng điều tra phát hiện và xử lý vi phạm hoạt động đa cấp bất chính một cách triệt để và rộng khắp. Họ phải được trao khả năng yêu cầu những cơ quan an ninh phối hợp điều tra và xử lý vi phạm, có quyền tiến hành các cuộc điều tra và thanh tra đột xuất những DN bị tình nghi.

Một trong những giải pháp trước mắt có thể thực hiện là hủy bỏ yêu cầu người tố cáo kinh doanh đa cấp phải nộp tạm ứng khoản phí giải quyết là 10 triệu đồng, được quy định trong Luật Cạnh tranh. Những người bị lôi kéo, lừa gạt vào mạng lưới đa cấp bất chính khi muốn tố cáo thường sẽ bị chùn chân khi nhìn thấy mức phí này. Việc loại bỏ khoản phí tạm ứng này trong Luật Cạnh tranh có thể giúp các nạn nhân của những mạng lưới đa cấp bất chính mạnh dạn tố cáo hơn.

Xử phạt đa cấp bất chính ở các nước

Ở Singapore, trong quá trình rà soát luật về kinh doanh đa cấp (Multi-level marketing - MLM Act) năm 2000, mức phạt cho việc xâm phạm luật này đã được nâng từ 30.000 USD lên 200.000 USD hoặc bị phạt tù không quá năm năm, hoặc có thể chịu cả hai hình phạt trên.

Hình phạt này được áp dụng cho các hành vi khuyến khích và tham gia kinh doanh đa cấp, kinh doanh dạng kim tự tháp; đăng ký thành lập DN để thúc đẩy mô hình kinh doanh đa cấp, kinh doanh kim tự tháp, thành lập công ty với mục đích thúc đẩy kinh doanh đa cấp, kinh doanh kim tự tháp.

Công ty kinh doanh đa cấp sản phẩm Herbalife có trụ sở ở Vancouver (Canada) - Global Online Systems Inc (GOLS) bị phạt 150.000 USD với hai tội danh theo các điểu khoản kinh doanh lừa đảo của Luật Cạnh tranh. Sau khi nhận tội, GOLS đã ký vào Lệnh cấm (Prohibition Order) trình lên tòa án liên bang Canada.

Theo đó, GOLS và hai giám đốc Deborah Jane Stoltz và Marilyn Thom đã đồng ý nộp phạt, kê khai mức thu nhập thực sự của các nhân viên của công ty, thông báo cho tất cả nhà phân phối và nhân viên công ty về vụ việc và không được tham gia bất kỳ hoạt động kinh doanh nào về hình thức kinh doanh đa cấp dù trực tiếp hay gián tiếp.

Trung Quốc cấm tiệt đa cấp

Năm 2005, chính quyền Trung Quốc đã ban hành một đạo luật quy chế bán hàng trực tiếp và quy định cấm về kinh doanh đa cấp. Với đạo luật này, Trung Quốc khẳng định không chấp nhận hình thức kinh doanh đa cấp tại nước này. Theo trang China Briefing, chính quyền Trung Quốc xem những người tổ chức và đứng đầu mạng lưới kinh doanh đa cấp nhận mức lợi nhuận bất hợp pháp, làm rối loạn trật tự kinh tế và ảnh hưởng đến xã hội. Tuy nhiên, hình thức kinh doanh đa cấp vẫn được xem là hợp pháp tại Đài Loan và Hong Kong.

Theo Trung Nhân - Ngọc Như

Pháp Luật TP HCM

Samsung – Hành trình từ cá khô đến tập đoàn điện tử hàng đầu thế giới

 

Có trụ sở ở Seoul, Samsung là một trong những tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc. Từ khi thành lập năm 1938 đến nay, tập đoàn này đã làm nên nhiều kỳ tích.

Những nhà sáng lập đứng sau các tập đoàn (chaebol) của Hàn Quốc đều là những kẻ có tham vọng rất lớn. Hãy nhìn vào những cái tên mà họ đặt cho doanh nghiệp của mình. Daewoo có nghĩa là “vũ trụ lớn”, Huyndai có nghĩa là “kỷ nguyên hiện đại” trong khiSamsung là “ba ngôi sao”. Cái tên ẩn chứa mong ước về một tập đoàn đa quốc gia khổng lồ hùng mạnh.

Có trụ sở ở Seoul, Samsung là một trong những tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc. Từ khi thành lập năm 1938 đến nay, tập đoàn này đã làm nên nhiều kỳ tích. Samsung có tầm ảnh hưởng to lớn đến nhiều mặt trong đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa của Hàn Quốc. Đây là động lực chính đứng phía sau “Kỳ tích sông Hàn” làm thay đổi toàn bộ nền kinh tế Hàn Quốc. Các công ty con của Samsung sản xuất ra 20% tổng lượng hàng hóa xuất khẩu của cả nước, trong khi doanh thu của tập đoàn tương đương 17% GDP của Hàn Quốc.

Tính đến hết năm 2013, Samsung có mặt ở tổng cộng 90 quốc gia với 673 văn phòng trên toàn cầu.

Một số chỉ tiêu tài chính của Samsung trong giai đoạn 2009 - 2013 (Nguồn: Samsung website)

Đến nay, “món” cay nhất trong “bát kim chi” Samsung là Samsung Electronics – nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu thế giới. 2/3 doanh thu của hãng đến từ mảng sản xuất điện thoại thông minh, chip bán dẫn và các linh kiện điện tử khác. Tuy nhiên, trong mạng lưới của Samsung là rất nhiều các công ty con hoạt động trong nhiều lĩnh vực, hầu hết trong số chúng mang thương hiệu Samsung.

 

Logo của Samsung qua các thời kỳ

Năm 1938, con trai của một địa chủ giàu có, thành lập một công ty chuyên xuất khẩu rau quả và làm mì tôm. Trong số các mặt hàng Samsung Sanghoe kinh doanh có cả cá khô.

 

10 năm sau đó, tức năm 1948, Samsung Corp chính thức ra đời, trước khi mở rộng hoạt động kinh doanh sang các lĩnh vực dệt may, tinh luyện đường và vận tải.

Trong những năm 1950, Samsung mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như trung tâm mua sắm, báo chí với tờ nhật báo Joongang Ilbo, ngành đóng tàu, hóa chất và cả chứng khoán.

Đến năm 1969, mảng được biết đến nhiều nhất của Samsung là công ty điện tử Samsung Electronics được thành lập. Nó sản xuất chiếc tivi đen trắng đầu tiên vào năm 1972 và sau đó trong suốt những năm 1970 mở rộng ra các sản phẩm như tủ lạnh, máy giặt và tivi màu.

 

Năm 1977, Samsung thâu tóm một công ty sản xuất chip của Hàn Quốc, đặt nền móng cho quá trình lớn mạnh thành nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới.

Năm 1983: Samsung Electronics bắt đầu sản xuất máy tính.

4 năm sau, nhà sáng lập Lee Byung-chull qua đời. Con trai thứ 3 của ông là Lee Kun-hee lên nắm quyền và trở thành Chủ tịch của tập đoàn. Ông đã thay đổi trọng tâm kinh doanh của Samsung từ một công ty sản xuất các sản phẩm đa dạng nhưng chủ yếu mang lại giá trị thấp sang những sản phẩm có giá trị thặng dư cao hơn. Samsung hướng đến mục tiêu sử dụng các công nghệ tiên tiến và các sản phẩm hạng sang để xây dựng thương hiệu.

 

Năm 1992, Samsung trở thành nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Năm 1994 Samsung phát triển loại chip DRAM có dung lượng 256 megabit đầu tiên trên thế giới.

Năm 1995, Lee Kun-hee bắt đầu xây dựng Samsung Motor, đồng thời mở nhà máy sản xuất LCD cũng như những màn hình tinh thể lỏng đầu tiên.

Năm 1997, Samsung gia nhập thị trường điện thoại di động.

 

Năm 1998, Hàn Quốc rơi vào khủng hoảng tài chính châu Á. Samsung Motor được bán cho Renault với mức giá rất thấp, Samsung phải gánh một khoản lỗ lớn từ Samsung Motor. Tuy nhiên, đây cũng là phần duy nhất bị ảnh hưởng. Samsung gần như không bị suy suyển bởi cuộc khủng hoảng này. Cũng trong năm này, Samsung Electronics trở thành nhà sản xuất LCD hàng đầu thế giới.

Năm 2005, Samsung vượt qua Sony trở thành thương hiệu điện tử được người tiêu dùng thế giới ưa chuộng nhất.

 

Không phải chặng đường phát triển của Samsung được trải toàn hoa hồng. Giông tố ập đến vào năm 2008, khi Lee Kun-hee rời khỏi ghế Chủ tịch sau khi bị buộc tội trốn thuế. Ông cũng bị cho là đã tìm cách chuyển giao quyền sở hữu cổ phần cho con cái một cách bất hợp pháp. Mất 1 năm sau, ông được Tổng thống ân xá và tháng 3/2010 Lee trở lại làm Chủ tịch Samsung.

Tháng 12/2010, Jay Y. Lee, người con trai duy nhất của Lee Kun-hee và được coi là người kế thừa “ngai vàng” ở Samsung, được bổ nhiệm là một trong các Chủ tịch của Samsung Electronics.

Hôm nay (30/7), Samsung Electronics vừa báo cáo kết quả kinh doanh quý II với mức 4,9 tỷ USD, giảm quý thứ 5 liên tiếp. Đã có thời cuộc chiến trên thị trường điện thoại thông minh giữa Samsung và Apple trở nên bất phân thắng bại, nhưng rõ ràng giờ đây Apple đã tỏ ra vượt trội. Samsung cũng đang đứng trước cuộc chuyển giao quyền lực không hề suôn sẻ với những mâu thuẫn tranh giành giữa ba người con cả Lee Kun-hee. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Samsung và liệu "ba ngôi sao" có thể giữ vững vị trí của mình trong nền kinh tế Hàn Quốc hay không? Chỉ có thời gian sẽ cho chúng ta câu trả lời.

Thu Hương

Trí thức trẻ/CafeF

CJ - 'Người anh em' của Samsung là ai, đang làm gì tại Việt Nam?

 

Ít người biết CJ là tập đoàn kinh tế lớn tại Hàn Quốc đầu tư vào Việt Nam từ khá sớm.

CafeBiz xin trân trọng giới thiệu series bài viết về "Các doanh nghiệp châu Á nổi bật". Series sẽ đăng tải thường kỳ vào thứ Sáu hàng tuần. Kỳ này chúng tôi xin giới thiệu về CJ, một tập đoàn kinh tế lớn tại Hàn Quốc đầu tư vào Việt Nam từ khá sớm.

Xem các bài viết trước:

Lotte - Đại gia xứ kim chi làm gì tại Việt Nam

Ông lớn Nhật Bản mua lại 30% cổ phần của Hotdeal là ai?

---

Mới đây với việc ký kết hiệp định thương mại tự do Việt Nam- Hàn Quốc, Việt Nam tiếp tục là điểm đến được các doanh nghiệp nước này lựa chọn khi mở rộng kinh doanh tại thị trường nước ngoài trong năm 2015.

Theo số liệu của Cục đầu tư nước ngoài (Bộ kế hoạch và đầu tư), lũy kế hết năm 2014, Hàn Quốc là nhà đầu tư lớn nhất ở Việt Nam với tổng vốn Hàn Quốc đăng ký đầu tư tại Việt Nam đạt 36,7 tỷ USD và 4.063 dự án đầu tư còn hiệu lực.

Khi điểm danh những thương hiệu Hàn Quốc lớn tại Việt Nam, nhiều người biết đếnSamsung, LG, Huyndai, KIA,… nhưng ít người biết đến CJ - tập đoàn kinh tế lớn tại Hàn Quốc đầu tư vào Việt Nam từ khá sớm.

Người anh em của Samsung

Sở dĩ gọi CJ là "người anh em của Samsung" bởi lẽ CJ vốn là một trong các nhánh của tập đoàn Samsung.

Sau khi nhà sáng lập Lee Byung-chul qua đời năm 1987, tập đoàn Samsung tách thành 4 doanh nghiệp gồm: tập đoàn Samsung, tập đoàn Shinegae, tập đoàn CJ và tập đoàn Hansol vào năm 1991 và 1997.

Nguyên nhân của việc chia tách này bắt nguồn từ việc nhà sáng lập Lee Byung-chul đi ngược với truyền thống khi giao lại gia sản và công việc kinh doanh cho con thứ là ông Lee Kun-hee thay vì con cả là ông Lee Maeng-hee.

Tại thời điểm này ông Lee Maeng-hee từng giữ vị trí chủ tịch nhiều công ty nhỏ trong tập đoàn, cũng như nắm tới 17 vị trí lãnh đạo cao cấp khác nhau. Lee Maeng-hee cũng từng là CEO tập đoàn vào năm 1967 nhưng không được lòng nhân viên.

Phong cách lãnh đạo của Lee Maeng-hee bị cho là cứng nhắc và không được yêu thích như người cha Lee Byung-chul. Báo chí Hàn cho biết Lee Byung-chul đã viết trong hồi ký của mình rằng: Lee Maeng-hee đã khiến Samsung trở nên hỗn loạn chỉ trong vòng 6 tháng lên nắm quyền.

Không được trọng dụng, ông Lee Maeng-hee quyết định thành lập công ty Cheil Jedang (tên trước đây của tập đoàn CJ) và rời khỏi Samsung từ năm 1993.

CJ là tập đoàn như thế nào?

CJ tiền thân hoạt động là nhánh kinh doanh thực phẩm của tập đoàn Samsung. Năm 1953, tập đoàn này xây dựng nhà máy đường và sản xuất thành công đường nội địa sau chiến tranh. Thời kỳ thiếu hụt thực phẩm này CheilJedang không chỉ cung cấp đường mà còn làm giảm bớt sự phụ thuộc của đường nhập khẩu, cải thiện đời sống hàng ngày của người dân Hàn Quốc.

Năm 1962, CheiJedang lần đầu tiên xuất khẩu 200 tấn đường, đây cũng là đơn hàng đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc. Không chỉ tham gia trong lĩnh vực sản xuất đường, năm 1958 CJ còn tham gia sản xuất bột mỳ, năm 1973 bắt đầu sản xuất thưc ăn chăn nuôi, sản xuất dầu ăn vào năm 1979,…

Đến năm 1982, CJ bắt đầu mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường nước ngoài như Indonesia, Mỹ. Ngoài công nghiệp thực phẩm, giai đoạn này CJ đầu tư mạnh cho hoạt động R&D trong lĩnh vực công nghệ Gen.

Những năm 1990s, CJ chuyển định hướng từ công ty thực phẩm sang công ty văn hóa và đời sống, đồng thời tách khỏi tập đoàn Samsung. Đến năm 1993, CJ hoạt động quản lý độc lập.

Năm 1996, CJ thành lập Cheil Golden Village (nay là CGV) chuyên về chiếu phim. Một năm sau đó CJ thành lập Dreamline liên doanh với Korea Expressway Corporationg trong ngành chuyển phát nhanh, và tham gia vào ngành tài chính với việc mua lại Cheil Investment & Securites.

Hiện tập đoàn CJ hoạt động trong 4 lĩnh vực kinh doanh chính gồm: Thực phẩm và dịch vụ thực phẩm, Sinh học và dược phẩm, Giải trí và truyền thông, Truyền hình mua sắm (Homeshopping) và Logistics, Cơ sở hạ tầng.

Về công nghiệp thực phẩm

3 công ty con đảm nhiệm lĩnh vực này của tập đoàn là CJ CheilJedang, CJ Foodville, CJ Freshway.

Một số thương hiệu nổi tiếng như TOUR les JOURS, A TWOSOME PLACE, TWOSOME COFFEE, COLD STONE, VIPS, bibigo,… hiện thuộc sự quản lý của CJ Foodville.

Về Sinh học và dược phẩm

Tập đoàn này có 3 công ty con tham gia gồm CJ CheilJedang Bio, CJ CheilJedang Feed, CJ HealthCare. CJ HealthCare là công ty dược phẩm chuyên nghiên cứu về thực phẩm chức năng dành cho sức khỏe.

Về giải trí và truyền thông

Lĩnh vực này CJ có 4 công ty con gồm CJ E&M, CJ CGV, CJ HelloVision, CJ Powercast dẫn đầu về truyền thông, phim ảnh, âm nhạc, game, rạp chiếu phim, nội dung số.

Về truyền hình mua sắm và Logistics

Tập đoàn CJ có 3 công ty con gồm CJ O Shopping, CJ Korea Express, CJ OliveNetworks. CJ là tập đoàn tiên phong trong ngành này cũng như đầu tiên về kênh mua sắm TV. CJ Korea Express hiện là doanh nghiệp logistics hàng đầu tại Hàn Quốc.

Về cơ sở hạ tầng

CJ tham gia các dự án xây dựng thông qua công ty con CJ Contruction.

Năm 2014, tập đoàn này thu về 19.572 nghìn tỷ won lợi nhuận hoạt động, tương đương 16,4 tỷ USD, tăng nhẹ 3,8% so với năm 2013. Tổng tài sản cuối năm tài chính 2014 của CJ đạt 23.039 nghìn tỷ won, tương đương gần 19,3 tỷ USD.

CJ hiện làm gì tại Việt Nam?

Với vị trí địa lý thuận lợi, Đông Nam Á sớm là thị trường nước ngoài tiềm năng của tập đoàn CJ. Mục tiêu ban đầu của CJ là giành vị trí số 1 về logistics tại Đông Nam Á. Hiện tập đoàn này đã mở rộng lĩnh vực kinh doanh sang thức ăn chăn nuôi, truyền hình mua sắm, bánh kẹo, thậm chí là truyền thông.

Tại Việt Nam, CJ có mặt từ năm 1999 với việc thành lập công ty TNHH CJ Vina Agri chuyên sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi. Hiện CJ Agri là một trong những doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi lớn với 3 nhà máy tại Long An, Vĩnh Long, Hưng Yên.

Nhà máy đầu tiên được hoàn thành năm 2001 với công suất 120.000 tấn mỗi năm tại Long AnHồi tháng 3. CJ cũng ngỏ ý muốn mua cổ phần của công ty Vissan nhằm đầu tư sâu hơn vào ngành chăn nuôi theo mô hình chuỗi khép kín mà hiện nhiều doanh nghiệp theo đuổi.

Ngoài ra CJ còn có một trang trại nuôi heo giống tại Bình Dương. Hồi đầu tháng 7 vừa qua, tập đoàn này làm việc với tỉnh Đồng Nai với dự định mở rộng đầu tư trên lĩnh vực sản xuất rau, quả, nhà máy sản xuất kim chi để tiêu thụ tại thị trường Việt Nam và xuất khẩu sang Hàn Quốc.

Sự hiện diện của CJ trong lĩnh vực truyền thông giải trí phải kể đến việc mua lại gần hết cổ phần của đối tác nước ngoài Envoy Media Partners (80% vốn liên doanh) trong liên doanh CTCP truyền thông Megastar, 20% còn lại thuộc về công ty văn hóa Phương Nam vào năm 2011. Sau khi mua lại cổ phần, cụm rạp này được đổi tên thành CGV và là một trong những cụm rạp chiếu phim lớn và phát triển nhanh ở Việt Nam hiện nay.

Về lĩnh vực thực phẩm, 2 thương hiệu TOUR les JOUR và bibigo của CJ đã có mặt tại Việt Nam cũng như xây dựng nhà máy sản xuất trong lĩnh vực thực phẩm, thành lập công ty TNHH CJ Freshway tại Việt Nam.

Ngoài ra theo báo SaigonTimes cho biết, CJ còn hợp tác với một đối tác tại Tp.HCM để phát triển dịch vụ bán hàng qua truyền hình có tên Home Shopping trong 5 năm qua cũng như đang đẩy mạnh phát triển hơn nữa mảng kinh doanh này.

Lotte – Đại gia xứ kim chi đang làm gì ở Việt Nam?

Kim Thủy

Theo Trí Thức Trẻ